Trong hành trình khám phá “An thực” (Real Food) ở bài viết trước, chúng ta đã cùng nhau thấu hiểu một sự thật tĩnh lặng: thực phẩm tuyệt nhiên không phải là những khối vật chất vô tri để lấp đầy dạ dày. Đó là nhịp thở khí hóa của tự nhiên, là cây cầu nhiệm màu nối liền tiểu vũ trụ bé nhỏ của con người với đại vũ trụ bao la.

Xem thêm: Khi triết lý Đông phương, giải mã phong trào Real food 

Chúng ta đã nhận ra rằng, sự chữa lành chân thực nhất bắt đầu từ việc tôn trọng tính nguyên bản, đánh thức “sinh khí” nguồn năng lượng sống nguyên sơ đang say ngủ bên trong từng hạt gạo, ngọn rau. Tuy nhiên, khi đứng trước ngưỡng cửa thực hành, không ít người vẫn còn mang nặng một hiểu lầm. Họ e ngại rằng thực dưỡng (Macrobiotics) hay “An thực” đồng nghĩa với việc gò ép vị giác vào chế độ ăn chay khắc khổ, tẻ nhạt, ngày ngày quanh quẩn với bát gạo lứt và chút muối vừng.

Nhưng sự thật, trong chiều sâu của y lý Đông phương và tinh thần thực dưỡng nguyên thủy, ăn uống là một nghệ thuật của sự lắng nghe và quân bình, chứ không phải là một giáo điều cấm đoán cực đoan. Tiên sinh Georges Ohsawa, người đã đặt nền móng cho thực dưỡng hiện đại ban đầu đã xác lập nên những cấp độ ăn đầy bao dung, nơi một lượng nhỏ cá và hải sản vẫn hiện hữu một cách khiêm nhường như một phần của sự luân chuyển năng lượng linh hoạt (Nguồn SHI Macrobiotics).

Ngay cả cuốn kinh điển vĩ đại của y học cổ truyền là Hoàng Đế Nội Kinh cũng đã khẳng định nguyên lý “Ngũ súc vi ích” nghĩa là những thực phẩm từ gia súc, gia cầm (đạm động vật) vẫn mang trong mình sứ mệnh bồi bổ, làm lợi cho cơ thể, miễn là chúng được sử dụng đúng bối cảnh, đúng thể trạng và đầy tính điều độ (Nguồn Chinese Text Project).

Vì thế, hãy tạm gác lại những trang lý thuyết tổng quan. Bài viết lần này sẽ dắt tay bạn trở về với hơi ấm nồng đượm của căn bếp nhà và sự thân thuộc của mâm cơm thuần Việt. Chúng ta sẽ không ngồi đong đếm lượng calo hay chia tỉ lệ nhóm dưỡng chất dinh dưỡng (macronutrients) một cách máy móc, khô khan.

Thay vào đó, ta sẽ cùng nhau bóc tách từng lớp “vòng tròn năng lượng” (sự hòa quyện trọn vẹn và cân bằng của tự nhiên) trong một thực đơn giản dị nhưng ôm trọn ngũ hành. Để rồi từ đó, bạn sẽ mỉm cười nhận ra: sự chữa lành vĩ đại không nằm ở những món “siêu thực phẩm” ngoại nhập đắt đỏ từ phương xa, mà hiện hữu ngay trong bát cơm ngào ngạt và trong sự giao hòa trọn vẹn với nhịp đập của đất trời.

Chạm vào đất: triết lý “thân thổ bất nhị” và nhịp điệu mùa nào thức nấy

Thay vì lướt trên những trang mạng để tìm kiếm các loại hạt siêu dưỡng chất từ bên kia bán cầu, hành trình An thực mời gọi chúng ta xách giỏ bước ra khu chợ truyền thống vào buổi sớm mai. Việc đi chợ lúc này không còn là một nghĩa vụ nội trợ, mà đã hóa thành một cuộc dạo chơi thiền định. Khi đôi tay bạn chạm vào mớ rau còn đẫm sương đêm hay củ khoai hãy còn vương mùi đất ẩm, bạn đang thực hành nguyên lý “Thân thổ bất nhị” (cơ thể này và mảnh đất ta đang đứng không phải là hai thực thể tách rời).(Nguồn Soyinfocenter).

Đại danh y Tuệ Tĩnh từng để lại một lời răn như ngọc sáng: “Nam dược trị Nam nhân” (Nguồn Sức khỏe đời sống). Thực phẩm được gieo trồng trên chính mảnh đất quê hương, đón cùng một ánh nắng, chịu cùng một cơn mưa với chúng ta, tự khắc sẽ mang trong mình mã gen năng lượng tương thích nhất để bảo vệ hệ miễn dịch và bảo vệ sức khỏe tự nhiên cho chính chúng ta.

Kim chỉ nam của An thực rất giản dị: hãy để trực giác dẫn lối thay vì nhãn mác dinh dưỡng, hãy ăn theo nhịp thở của bốn mùa. Khi mùa hạ gõ cửa mang theo cái nắng oi ả, thiên nhiên dâng tặng những giàn bầu, mướp hương hay mớ rau đay thanh mát mang tính dịu êm để con người giải nhiệt, xoa dịu cơn khát. Rồi khi gió đông buốt giá lùa về mang theo hơi lạnh, ta lại tìm thấy sự an ủi nơi những loại củ rễ vùi sâu dưới đất ấm, hay chút cay nồng của gừng, tiêu mang tính ấm nóng để giữ lửa cho cơ thể.

Bản giao hưởng ngũ hành: Tiểu vũ trụ trên mâm cơm thuần việt

Khi mang những sản vật thuận mùa ấy về căn bếp, việc sửa soạn mâm cơm chính là lúc ta tạo nên một bức tranh hài hòa của tự nhiên. Hơn cả việc chọn món, nghệ thuật An thực còn nằm ở kỹ thuật Thủy – Hỏa: đánh thức vị khí ban sơ qua cách ta nhóm lửa và nâng niu nguyên liệu.

Trong gian bếp nhỏ, âm thanh nước sôi rù rì, liu riu quyện cùng hơi ấm tỏa ra tựa như một nghi thức thanh lọc không gian. Việc nấu nướng lúc này đã hóa thành một quá trình “thiền định động”, nơi con người dùng sự dịu dàng và nhẫn nại để bảo tồn vẹn nguyên sinh khí thực phẩm.

Hãy hình dung về một mâm cơm an thực được dọn ra, khói tỏa nhẹ nhàng như một bản giao hưởng không lời của ngũ hành. Ở vị trí trung tâm, bát cơm gạo lứt hoặc gạo mầm ánh lên sắc vàng nâu, mang trọn vẹn năng lượng của hành Thổ. Để có được bát cơm êm lành ấy, người nấu đã kiên nhẫn ngâm hạt từ đêm trước.

Kỹ thuật ngâm và hầm chậm dưới ngọn lửa nhỏ chính là chiếc chìa khóa phá vỡ rào cản axit phytic, giải phóng trọn vẹn tiềm năng sự sống bị kìm hãm bên trong mầm xanh. Vị ngọt ôn hòa của hạt gạo no nước ấy sẽ nhẹ nhàng vỗ về và làm nền móng vững chãi cho dạ dày. Nằm kề bên là bát canh rau ngót xanh mướt, vắt thêm chút nước cốt chanh thanh tao. Sự hiện diện của hành Mộc này với vị chua nhẹ không chỉ làm mát khẩu vị mà còn âm thầm giúp khơi thông cảm xúc, quét sạch những uất ức, căng thẳng trong tinh thần.

Và đây, năng lượng ấm áp của hành Hỏa hiện hữu qua đĩa “đậu hũ non sốt cà chua tươi” điểm xuyết chút tiêu sọ. Thay vì những món kho cầu kỳ trải qua nhiệt độ cao lâu dài dễ làm biến đổi dưỡng chất, cà chua mang sắc đỏ rực rỡ chỉ cần đảo nhẹ trên bếp, giữ nguyên vẹn sự mọng nước. Kết hợp cùng vị cay ấm của hạt tiêu, món ăn giản dị này sưởi ấm cơ thể từ bên trong và thúc đẩy khí huyết lưu thông một cách êm ái.

Để làm dịu lại vị giác, những miếng củ cải trắng hấp đại diện cho hành Kim giữ vẹn nguyên vị ngọt thanh khiết, làm nhiệm vụ thanh lọc hơi thở, và xua đi mọi dư vị dư thừa. Cuối cùng, một nhúm nhỏ muối vừng mè đen, mang bóng dáng của hành Thủy, được rắc khéo léo lên bề mặt bát cơm, chắt chiu tinh hoa để bồi bổ sức bền và gìn giữ sự dẻo dai sâu thẳm.

Khi bạn gắp từng đũa, nhai thật chậm rãi, một chuỗi tương sinh năng lượng nhiệm màu bắt đầu khởi vận: Thủy của mè đen nuôi Mộc của rau xanh, Mộc sinh Hỏa nơi món đậu hủ sốt cà chua thêm chút tiêu sọ làm ấm cơ thể, Hỏa vượng sinh Thổ giúp dạ dày tiêu hóa hạt cơm lứt ngọt ngào, Thổ sinh Kim nơi củ cải làm sạch hơi thở, và Kim lại quay về dưỡng Thủy. Đó là một vòng tròn chữa lành trọn vẹn, có nóng có mát, có thanh có đậm, một tiểu vũ trụ xoay vần ngay trên bàn ăn.

Môi trường và không gian: Sự giao thoa giữa người và thiên nhiên

Thế nhưng, sự chữa lành đôi khi cần vượt ra khỏi giới hạn của bốn bức tường và chiếc bàn ăn chật hẹp nơi phố thị. Để tái thiết lập lại sự tươi mới cho cơ thể, đôi khi ta chỉ cần thả mình vào những khoảng không gian xanh mát của cỏ cây.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng có một câu nói rất đẹp: “Chiếc bánh mì trên tay bạn chính là cơ thể của vũ trụ” (The bread in your hand is the body of the cosmos). Trong hệ tư tưởng của ông, và đặc biệt được nhắc đến qua cuốn sách How to Eat, ăn uống chưa bao giờ chỉ là việc nạp thức ăn để duy trì sự sống, mà là cơ hội để tận hưởng món ăn và kết nối sâu sắc với Trái Đất. (Nguồn Plumvillage).

Từ triết lý mộc mạc ấy, ta chợt nhận ra: Ăn uống không chỉ là nuôi dưỡng cơ thể, mà là một cách nối mình lại với trời đất. Khi bữa ăn diễn ra giữa không khí trong trẻo của tự nhiên, nơi có tiếng gió xạc xào qua kẽ lá, có hương đất ẩm sau mưa và tiếng chim hót gọi bầy con người không chỉ tiêu hóa thức ăn tốt hơn về mặt cảm xúc, mà còn dễ dàng trở về trạng thái bình tâm.

Lúc này, tâm trí ta không còn bị xao nhãng bởi màn hình điện thoại hay những tiếng ồn ã thường nhật, từng nhịp thở hòa chung với nhịp đập của thiên nhiên, biến bữa ăn thành một liều thuốc tinh thần vỗ về mọi mỏi mệt.

Khi ăn trở thành một cách trở về

Khép lại những suy niệm về ẩm thực, ta chợt nhận ra An thực (thực phẩm nguyên bản) chưa bao giờ là một bài toán đong đếm lượng calo khô khan, cũng chẳng phải là một chiếc lồng giam cầm những khát khao của vị giác. Đó là một hành trình đầy bao dung để nuôi dưỡng lòng biết ơn sâu thẳm và sự tỉnh thức vẹn nguyên trong từng nhịp thở, từng nhịp nhai.

Khi ta chọn ngồi xuống bên một mâm cơm thuận tự nhiên, nâng niu những sản vật bản địa và thưởng thức chúng giữa một không gian sinh thái tĩnh tại, ấy là lúc ta đang khước từ lối sống vội vã để trở về.

Trở về với căn bếp ấm, trở về với trật tự của đất trời cũng là một cách giản dị để con người tìm lại sự cân bằng trong đời sống thường ngày. Tinh thần ấy cũng là nguồn cảm hứng mà Bình Minh & The Lotus theo đuổi: gợi mở một không gian nghỉ dưỡng gần gũi với thiên nhiên dưới tán rừng, nơi trải nghiệm ẩm thực, cảnh quan và nhịp sống chậm có thể cùng nhau tạo nên cảm giác thư thái, nhẹ nhõm hơn cho mỗi người đến nơi đây. Chạm tay đến sự bình yên trong tâm hồn không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao.

Đôi khi, hành trình trở về với thiên nhiên chỉ khởi nguồn từ những điều rất nhỏ: một bữa ăn lành, một khoảng xanh đủ yên và một khoảnh khắc đủ chậm để ta lắng lại giữa nhịp sống bận rộn.

Bài viết liên quan:

Khi âm-dương cân bằng, giấc ngủ sẽ tự tìm về: triết lý Thực dưỡng cho một đêm an nhiên

Khám phá 5 vùng đất blue zones, nơi thiên nhiên trao năng lượng sống trường thọ

Cuộc hành hương về cội nguồn: khi triết lý đông phương giải mã phong trào Real Food